MyLabel

Phân biệt phần trăm và điểm phần trăm

2/19/2020

Tại Hội nghị trực tuyến ngày 16/01/2020, khi trình bày báo cáo tình hình thực hiện Nghị quyết năm 2019 của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long, đồng chí Nguyễn Bách Khoa, Ủy viên Thường vụ - Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy đã đề cập việc đánh giá chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế so với Nghị quyết bằng điểm phần trăm; không sử dụng phần trăm. Đây là tín hiệu đáng mừng trong việc tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến thức thống kê gắn với quá trình cung cấp thông tin thống kê của ngành Thống kê tỉnh Vĩnh Long.

Tuy nhiên, còn không ít người sử dụng thông tin thống kê chưa hiểu rõ khái niệm phần trăm và điểm phần trăm; sử dụng chúng như thế nào cho đúng.

“Phần trăm” (percentage) là khái niệm chung để mô tả một tỷ lệ phần trăm nào đó hay tỷ lệ tăng, giảm thể hiện bằng phần trăm. Đó là một phân số mà mẫu số luôn luôn là số 100 nên sau đuôi nó luôn có ký hiệu %.

Phần trăm được sử dụng trong các điều kiện:

- So sánh, đánh giá mức độ của một chỉ tiêu số tuyệt đối (chỉ tiêu biểu hiện quy mô, khối lượng như tổng số dân, tổng sản phẩm trên địa bàn, tổng thu ngân sách nhà nước, …) hay chỉ tiêu số tương đối cường độ (tính được bằng cách so sánh mức độ của hai chỉ tiêu khác nhau nhưng có quan hệ với nhau như mật độ dân số, thu nhập bình quân đầu người, số bác sỹ trên 1 vạn dân, …) này so với một chỉ tiêu cùng loại khác; được tính bằng tỷ số của chúng nhân với 100. Các trường hợp sử dụng phần trăm thường gặp là số tương đối động thái hay tốc độ phát triển (so sánh hai chỉ tiêu cùng loại giữa hai thời gian khác nhau); số tương đối kế hoạch hay tỷ lệ hoàn thành kế hoạch (so sánh một chỉ tiêu thực hiện với một chỉ tiêu kế hoạch); số tương đối kết cấu (so sánh một bộ phận với tổng thể gồm nhiều bộ phận); số tương đối không gian (so sánh hai chỉ tiêu cùng loại nhưng có không gian khác nhau); …

- Đánh giá tỷ lệ tăng (hay giảm) của một chỉ tiêu nào đó, tính bằng tốc độ phát triển trừ đi 100; hoặc tỷ lệ vượt (hay hụt) so với kế hoạch của một chỉ tiêu nào đó, tính bằng tỷ lệ hoàn thành kế hoạch trừ đi 100. Như vậy, để tính được các tỷ lệ này cần có số tương đối động thái hoặc số tương đối kế hoạch tương ứng; vì thế chỉ tiêu cần so sánh, đánh giá phải là chỉ tiêu số tuyệt đối hoặc số tương đối cường độ như trên.

“Điểm phần trăm” (percentage - point) là một con số để nhấn mạnh sự biến thiên tuyệt đối (absolute change) của hai số tỷ lệ phần trăm; chính là lấy hiệu số của hai số tỷ lệ phần trăm. Khi diễn đạt, sau đuôi các con số này cần phải có đơn vị tính là “điểm phần trăm” hay “điểm%”; tức phải thêm từ “điểm” để phân biệt với tỷ lệ phần trăm tăng hoặc giảm trong các phép tính thống kê.

Điểm phần trăm được sử dụng trong các trường hợp chỉ tiêu được xem xét, đánh giá là số tương đối tính bằng tỷ lệ phần trăm, như:

- Tốc độ tăng trưởng thực hiện kỳ báo cáo so với tốc độ tăng trưởng kỳ kế hoạch hoặc kỳ trước.

- Tốc độ phát triển (hay chỉ số phát triển) thực hiện kỳ báo cáo so với tốc độ phát triển (hay chỉ số phát triển) kỳ trước.

- Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch (hay chỉ số hoàn thành kế hoạch) kỳ báo cáo so với tỷ lệ hoàn thành kế hoạch (hay chỉ số hoàn thành kế hoạch) kỳ trước.

- Các chỉ tiêu số tương đối tính bằng tỷ lệ phần trăm khác như: Tỷ trọng các khu vực trong cơ cấu kinh tế, tỷ lệ huy động trẻ 5 tuổi vào mẫu giáo và trẻ 6 tuổi vào lớp 1, tỷ lệ học sinh đậu tốt nghiệp trung học phổ thông, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng, tỷ lệ hộ nghèo,… kỳ báo cáo so với kỳ kế hoạch hoặc kỳ trước.

Có thể tham khảo một số ví dụ sau để thấy rõ hơn sự khác biệt giữa phần trăm và điểm phần trăm:

(1) Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam năm 2019 tăng 7,02%, thấp hơn mức tăng 7,08% của năm 2018. Nếu so sánh tốc độ tăng GDP của hai năm thì lấy 7,02 - 7,08 = - 0,6; là sự biến thiên tuyệt đối của hai tốc độ tăng trưởng (hai tỷ lệ phần trăm). Cách diễn đạt sự biến thiên tuyệt đối đó là “Tốc độ tăng GDP năm 2019 thấp hơn 0,6 điểm phần trăm so với năm 2018”; không diễn đạt “GDP năm 2019 giảm 0,6% so với năm 2018”, hoặc “Tốc độ tăng GDP năm 2019 thấp hơn 0,6% so với năm 2018”, hoặc “Tốc độ tăng GDP năm 2019 giảm 0,85% so với năm 2018” (nhiều người sai lầm khi cho rằng phải tính: (7,02/7,08)*100 – 100 = -0,85%

(2) Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tỉnh Vĩnh Long năm 2019 tăng 6,22% so với năm 2018; mục tiêu kế hoạch là tăng 6,2% và năm 2018 tăng 5,91%. Tương tự như trên, cần diễn đạt: “Tăng trưởng GRDP năm 2019 cao hơn 0,02 điểm phần trăm so với mục tiêu kế hoạch và cao hơn 0,31 điểm phần trăm so với năm 2018”.

(3) Có số liệu thi tốt nghiệp trung học phổ thông của tỉnh Vĩnh Long:

Năm 2017

Năm 2018

Năm 2018 so với 2017 (%)

Số học sinh dự thi (học sinh)

8.976

9.988

111,27

Số học sinh thi đậu(học sinh)

8.937

9.940

111,22

Tỷ lệ học sinh thi đậu (%)

99,57

99,52

Khi đánh giá sự biến động về tỷ lệ đậu tốt nghiệp trung học phổ thông, nhiều người diễn đạt rằng “Học sinh đậu tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2018 giảm (hoặc thấp hơn) 0,05% so với năm 2017” hoặc “Tỷ lệ đậu tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2018 giảm (hoặc thấp hơn) 0,05% so với năm 2017” là không đúng. Trong trường hợp này có sự trùng hợp là con số âm 0,05 vừa là sự biến thiên tuyệt đối (đúng phương pháp), vừa là tốc độ giảm tính thông qua tốc độ phát triển (sai lầm về phương pháp như đề cập trong ví dụ 1) của hai tỷ lệ phần trăm đậu tốt nghiệp trung học phổ thông; còn nhiều trường hợp sẽ khác nhau. Tuy nhiên, nếu tính đúng sự biến thiên tuyệt đối của hai tỷ lệ đậu tốt nghiệp trung học phổ thông mà diễn đạt thiếu đi từ “điểm” hoặc không đầy đủ cũng tạo ra sự nhầm lẫn giữa mức độ tăng (hay giảm) của tỷ lệ đậu tốt nghiệp trung học phổ thông với tốc độ tăng của số học sinh thi đậu tốt nghiệp trung học phổ thông (số học sinh thi đậu tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2018 tăng 11,22% so với năm 2017).

Cách diễn đạt đúng trong ví dụ này là: “Tỷ lệ đậu tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2018 thấp hơn 0,05 điểm phần trăm so với năm 2017” trên cơ sở con số âm 0,05 là sự biến thiên tuyệt đối của hai tỷ lệ đậu tốt nghiệp trung học phổ thông, tức là hiệu số của hai tỷ lệ đó.

Hy vọng bài viết này giúp cho nhiều người hiểu rõ hơn, sử dụng đúng hơn hai khái niệm nói trên trong công tác thống kê và trong công tác nghiên cứu, sử dụng thông tin thống kê.

          Bùi Thiện Mẫn

Gửi bởi admin    

HỆ THỐNG TÊN MIỀN MẠNG GSO
MÁY CHỦ TÊN MIỀN .GSO:
Chính:       10.0.1.1
Dự phòng: 10.0.1.2
  • Góc người dùng
Tên đăng nhập:
Mật khẩu:



Bạn đang dùng -

IP:34.200.236.68

Thống kê

Lượt truy cập  12103
Đang trực tuyến   6

客户评价高口碑好丰胸方法,那才是你可以选择的美胸产品。此外粉嫩公主酒酿蛋丰胸方法,购买美胸产品时应该注意选择产品成分是纯植物性的丰胸产品,同时也要是适合自身体质的,因为纯植物类美胸产品比较安全,才是最简单便捷的丰胸方法产后丰胸方法